ANIM NA BUWAN AKONG NAGTRABAHO SA IBANG BANSA, NGUNIT PAG-UWI KO AY NANGINGINIG ANG MISIS KO SA TUWING HAHAWAKAN KO SIYA… ANG NAKAKAGIMBAL NA KATOTOHANAN SA LIKOD NITO AY TULUYANG DUMUROG SA PAMILYANG KINAGISNAN KO!
I. Ang Inaasam na Pagbabalik
Ako si Mateo. Matapos ang anim na buwang pagtatrabaho bilang isang Chief Engineer sa Dubai, sa wakas ay nakauwi na ako sa Pilipinas. Ang tanging nagbigay sa akin ng lakas upang kayanin ang hirap at pangungulila sa ibang bansa ay ang aking asawang si Maya. Bago ako umalis, iniwan ko siya sa pangangalaga ng aking ina na si Mama Rosa at ng aking nakatatandang kapatid na si Kuya Tomas sa aming malaking ancestral house.
Dahil may sakit noon si Maya at hindi sanay maghawak ng malaking pera, ipinagkatiwala ko kay Mama Rosa ang aking ATM at ang buwanang padala. Ang usapan namin, bibigyan niya ng sapat na allowance si Maya at aalagaan ito.
Nang pumasok ako sa pintuan ng aming bahay, sinalubong agad ako ng mahigpit na yakap ng aking ina at kapatid.
“Anak! Ang yaman-yaman mo na talaga, salamat sa mga padala mo!” tuwang-tuwang bati ni Mama Rosa habang suot ang mga bagong gintong alahas.
Ngunit hinanap ng aking mga mata ang kaisa-isang babaeng nais kong makita. Sa isang madilim na sulok malapit sa kusina, nakatayo si Maya. Nakasuot siya ng kupas at maluwag na daster. Ang dati niyang masiglang mukha ay maputla, payat na payat, at ang kanyang mga mata ay puno ng takot.
“Maya, mahal ko,” masaya kong tawag sa kanya, sabay hakbang palapit upang yakapin siya nang mahigpit.
Ngunit nang ilapat ko ang aking mga kamay sa kanyang balikat, bigla siyang napasinghap, umurong, at nanginginig na itinakip ang kanyang mga braso sa kanyang ulo. Tila ba inaasahan niyang sasaktan ko siya.
“M-Mateo… p-patawad… huwag po…” nanginginig at pautal-utal niyang bulong, hindi makatingin ng diretso sa aking mga mata.
Tumigil ang pag-ikot ng aking mundo. “Maya? Anong nangyayari sa’yo? Ako ‘to, ang asawa mo.”
Mabilis na humarang si Mama Rosa at hinila ako palayo. “Naku, Mateo, huwag mo nang pansinin ‘yan! Simula nang umalis ka, nasiraan na ng bait ‘yang asawa mo. Laging tulala, ayaw kumain, at laging nag-iinarte. Kami na nga ang nagpapakain, siya pa ang galit!”
Nagtaka ako, ngunit dahil sa pagod mula sa byahe, pinili ko munang manahimik at obserbahan ang paligid.
II. Ang Mga Pasa at Ang Lihim sa Madaling Araw
Nang gabing iyon, magkatabi kami ni Maya sa kama. Nakatalikod siya sa akin, nakadikit sa pinakadulo ng higaan, at naririnig ko ang mahina at pinipigilan niyang paghikbi.
Dahan-dahan kong inabot ang kanyang braso upang patahanin siya, ngunit nang mahawi ko ang manggas ng kanyang daster, tumambad sa akin ang mga itim at violet na pasa. May mga paso rin ng sigarilyo sa kanyang balikat.
Bumilis ang tibok ng puso ko. Nasiraan ng bait? Nag-iinarte? Hindi. May gumagawa nito sa kanya.
